Okul öncesi bir çocuk satrancı okul çağındaki bir çocuk gibi öğrenmez. Ona kuralların tamamı ya da uzun oyunlar gerekmez — taşların bir şey yaptığı kısa oyunlar gerekir: toplamak, saklanmak, kaçmak. 3–6 yaş için dersleri nasıl kuracağınızı anlatıyoruz; böylece satranç bir ders değil, en sevilen oyun olur.
Okul öncesi çocuk neden farklı
- Dikkat süresi kısa. 3–4 yaşta bir etkinlik için 5–10 dakika, 5–6 yaşta 15–20 dakika.
- Oynayarak ve hareket ederek öğrenir. Çocuğun elleriyle yaptığı şey, her açıklamadan daha iyi akılda kalır.
- Kaybetmek zor gelir. İlk oyunu kaybetmek uzun süre hevesini kaçırabilir.
- Tekrarı sever. Aynı oyunu art arda beş kez oynamak normal ve faydalıdır.
Bu yüzden ana kural: her derste bir fikir ve mutlaka bir oyun.
3–4 yaş: kurallar olmadan tanışma
Bu yaşta satranç bir oyun değil, tahta ve taşlarla oynanan küçük oyunlar bütünüdür.
- «Taşı bul». Bir taşın adını söyleyin — çocuk kutudan bulsun. Sonra tersine: çocuk göstersin, siz adını söyleyin.
- «Karelerin rengi». Bir kareye ödül koyun ve karenin rengini sorun. Sonra çocuk ödülü saklasın, siz tahmin edin.
- «Kale sürüyor». Bir kale tahtadaki bir oyuncağa düz çizgide gider. Kural gerekmez — «kale dönmez» yeter.
5–10 dakika yeterli. Çocuk taşlardan kule yapmak isterse yapsın — taşlarla tanışmak da sayılır.
5–6 yaş: her seferinde bir taş
5–6 yaşında çocukların çoğu hamleleri öğrenmeye hazırdır.
- Her derste yeni bir taş: kale, fil, vezir, şah, at, piyon.
- Her biri için bir görev: ödül toplamak, engelin etrafından dolaşmak, hedefe ulaşmak.
- Sonra tahtanın bir bölümünde mini oyunlar: ikiye karşı iki piyon, piyonlara karşı kale.
- Hamleler oturunca — şah ve şahtan kurtulmak.
İlk aylarda tam oyun hedef değildir. Çocuğun tam oyuna ne zaman hazır olduğu Satranca Kaç Yaşında Başlanır? yazısında.
Ne sıklıkla çalışılmalı
- Hafta sonu tek uzun ders yerine haftada 2–4 kısa ders daha iyidir.
- Yaşa göre 10–20 dakika.
- Her derse 1–2 dakika önceki dersin tekrarıyla başlayın.
Nasıl övülür, nasıl kaybedilir
- «Çok akıllısın» yerine çabayı ve bulunan çözümü övün. «Engelin etrafından dolaşmayı kendin buldun» daha iyi işe yarar.
- İlk haftalarda belli etmeden kaybedin. Sonra yavaş yavaş daha dürüst oynayın.
- Çocuk kaybettiği için üzülürse yeni oyun için ısrar etmeyin. Kesinlikle başarabileceği bir oyuna dönün.
Çocuk sıkılırsa
Bu normaldir, kızmaya gerek yok. Sebep genellikle üçünden biridir:
- ders çok uzun — yarıya indirin;
- çok zor — zaten başardığı bir taşa dönün;
- çok tekdüze — oyunu değiştirin ya da bir hikâye ekleyin: «kale prensesi kurtarıyor».
İlgi tamamen kaybolduysa birkaç hafta ara verin. 3–6 yaşta bu bir gerileme değil, olağan bir ritimdir.
Uygulamayla öğrenmek mümkün mü?
Uygulama bu yaşa göre yapılmışsa evet: kısa görevler, yazı yerine sesli yönlendirmeler ve her seferinde tek yeni fikir. İyi bir kombinasyon: çocuk uygulamada oynar, sonra aynı görevleri gerçek bir tahtada birlikte tekrarlarsınız.
Fenomen 3–7 yaş çocuklar için yapıldı: taşlar tahtadaki eşyaları toplar ve hayvan şeklindeki engellerin etrafından dolaşır, görevler seslendirilmiştir ve ebeveyn çocuğun ilerlemesini görür. Android'de ve tarayıcıda ücretsiz başlanabilir.
İlk taştan ilk oyuna kadar adım adım plan Çocuğa Satranç Sıfırdan Nasıl Öğretilir yazısında, ilk dersin senaryosu ise Çocuğun İlk Satranç Dersi yazısında.